|
.
.
|
|
Zdjęcia:
J. Kunicki
Historia
|
|
W roku 1914 kończył się w Prusach Wschodnich stuletni okres pokoju, jaki zapanował tu po wojnach napoleońskich. Zaczynała się wojna światowa.
Już w nocy z 3 na 4 sierpnia do Prus wkroczyły oddziały rosyjskiej
kawalerii.
Około 7 sierpnia stwierdzono obecność nieprzyjaciela także w północnej części powiatu.
Atmosferę tych dramatycznych wydarzeń ukazuje Barbara W. Tuchman w swej książce "Sierpniowe salwy":
"O świcie 12 sierpnia część Pierwszej Armii gen. Rennenkampfa, składająca się z dywizji kawalerii pod dowództwem gen.
Gurko, wspieranej przez dywizję piechoty, wyprzedzając główne siły rozpoczęła inwazję na Prusy Wschodnie i zajęła miasteczko Margrabowę, oddalone o 8 km od granicy. Strzelający podczas przyjazdu na przedmieściach i w pustym rynku Rosjanie przekonali się, że miasteczko jest nie bronione i że zostało ewakuowane z wojsk niemieckich.
Sklepy były zamknięte, a mieszkańcy obserwowali żołnierzy ukradkiem z okien. Mimo, że nie było żadnych walk, ludność wsi uciekała w pośpiechu przed postępującymi szwadronami, tak jakby to było ustalone wcześniej."
18 sierpnia Rosjanie otoczyli całkowicie miasto, a następnego dnia je zajęli. Nie przebywali tu zbyt długo, jakkolwiek ludność miejscowa dotkliwie odczuła ich obecność.
Następnego dnia, 11 września, wkroczyły ponownie do miasta wojska niemieckie.
Ale walki na tym się nie zakończyły. W dniach od 30 września do 2 października trwała krwawa bitwa nad Rospudą koło Raczek; od 5 do 7 października walki przeniosły się w okolice
Cimoch. Szala zwycięstwa znów przechylała się na stronę Rosjan. Zarządzono ewakuację ludności cywilnej z powiatu oleckiego.
6 listopada ponownie wkroczyli do Olecka Rosjanie. Tym razem zabawili tu nieco dłużej - przeszło 3 miesiące.
Spośród ludności cywilnej zginęło w powiecie oleckim ponad sto osób, a około 800 zostało deportowanych w głąb Rosji.
Z granic powiatu oleckiego Rosjanie wyparci zostali do 14 lutego 1915 roku. 21 lutego złamany został całkowicie opór wojsk rosyjskich w Prusach Wschodnich. Według danych niemieckich, do niewoli wzięto 100 tysięcy jeńców, w walce poległo 165 tysięcy Rosjan.
[Więcej na ten temat]
19 lipca 1925 roku położono w parku
miejskim kamień węgielny pod budowę pomnika ku czci poległych żołnierzy
w czasie wojny światowej. Po dwóch latach pomnik ten odsłonięty
został 11 września 1927 roku.
Olecki monument, drugi pod względem wielkości w Prusach Wschodnich,
wystawiony został z inicjatywy ówczesnego starosty dr Wachsmanna. Jego
wymowę polityczną jednoznacznie określał napis, jaki widniał na całej
długości wewnętrznej strony półkolistego kamiennego muru, złożony
z dużych brązowych liter: "Boże, usłysz nasze błagania i
spraw, ażeby znowu powstały silne Niemcy".
Tu, pod pomnik olecki, przybywały wycieczki młodzieży niemieckiej,
której zaszczepiano w tym przygranicznym mieście i okolicy, usłanej
grobami poległych, idee odwetu i wielkomocarstwowego nacjonalizmu. Rozpoczęto także budowę stadionu sportowego i kąpieliska miejskiego.
Stare pocztówki miasta 
Tekst z książki: Ryszard Demby
OLECKO Czasy, ludzie, zdarzenia
|
Park, pomnik półrotunda,
stadion, molo